In de ontwerpwereld (zowel materieel, architectonisch als digitaal) wordt toegankelijkheid vaak gezien als een wettelijke verplichting.
Vaak ontstaan innovaties die ons dagelijks leven verbeteren, juist door uit te gaan van de behoeften van mensen met een beperking.
Dit fenomeen, ook wel bekend als het ‘curb cut’-effect, laat zien hoe oplossingen die zijn ontworpen om problemen met betrekking tot beperkingen aan te pakken, universele normen worden en ons dagelijks leven veel meer veranderen dan oorspronkelijk de bedoeling was.
Het Curb Cut-effect: wanneer toegankelijkheid voor iedereen voordelig is
Foto van Jason Sung op Unsplash
de term "stoeprand afsnijden" komt van de kleine hellingen die sinds de jaren 1960 en 70 in trottoirs zijn aangelegd. Oorspronkelijk bedoeld om de doorgang voor rolstoelen te vergemakkelijken, worden deze hellingen nu gebruikt door fietsers, ouders met kinderwagens, reizigers met koffers en vele anderen.
Samen met de bouw van opritten zijn dit emblematische voorbeelden van innovatie die in het leven is geroepen voor toegankelijkheid, maar die nu voor iedereen bruikbaar is.
Natuurlijk stopt het effect van de stoeprandverlaging daar niet: er zijn nog veel meer innovaties die speciaal voor mensen met een beperking zijn ontworpen, maar die ook in ons dagelijks leven van pas komen.
Uitvindingen geboren voor toegankelijkheid, door iedereen omarmd
- Elektrische tandenborstels :
Ze werden uitgevonden in de jaren vijftig en waren aanvankelijk bedoeld om mensen met beperkte motoriek of grijpproblemen te helpen, voordat ze breder populair werden. Tegenwoordig 27% van de Fransen Gebruik een elektrische tandenborstel in plaats van een handtandenborstel.
Bron: tandheelkunde365
- Klittenband :
Foto van Markus Spiske op Unsplash
Klittenband, uitgevonden in 1941 door de Zwitserse ingenieur Georges de Mestral nadat hij had gezien hoe klittenbandhaken aan zijn kleding en de vacht van zijn hond bleven plakken, was oorspronkelijk niet bedoeld voor toegankelijkheid. Het vond echter al snel toepassingen in de medische wereld en revalidatie, voordat het een waardevol hulpmiddel werd voor mensen met motorische problemen. Tegenwoordig wordt het overal gebruikt, van kinderschoenen tot sportuitrusting, inclusief dagelijkse kleding en accessoires.
- Audioboeken :
Foto van Vooraanstaande CiDDiQi op Unsplash
Luisterboeken ontstonden in de jaren 1930 en 40 en waren bedoeld voor blinde en slechtziende mensen. Tegenwoordig worden ze veel gebruikt voor ontspanning of om andere leeractiviteiten uit te voeren.
Tussen 2019 en 2022 vertegenwoordigen audioboeken in de Verenigde Staten bijna 20% van de boekenmarkt, en dichtbij 12% van de Franse bevolking heeft al eens naar een luisterboek geluisterd.
Bron: Libranova
- De automatische deuren :
Foto van Hafsah Aulia op Unsplash
Automatische deuren, voor het eerst geïntroduceerd in de jaren 1950 door Dee Horton en Lew Hewitt, waren oorspronkelijk ontworpen om beweging in drukke gebieden te vergemakkelijken en botsingen met draaideuren te voorkomen. Later werden ze op grote schaal toegepast voor toegankelijkheid, met name voor mensen met beperkte mobiliteit, voordat ze een vast onderdeel werden in winkelcentra, ziekenhuizen en het openbaar vervoer.
- Ondertitels :
Foto van Daniel Romero op Unsplash
Ondertiteling werd oorspronkelijk bedacht om video- of audiocontent toegankelijk te maken voor doven en slechthorenden. Tegenwoordig wordt ondertiteling veel gebruikt, vooral wanneer je in het openbaar vervoer je telefoon gebruikt om in stilte video's te kijken.
- Stembegeleiding in het transport :
Foto van Giovanni Sciacca op Unsplash
Audioberichten zijn ontworpen om blinden te begeleiden en maken het ook voor toeristen en incidentele gebruikers gemakkelijker om hun weg te vinden. Dit is een zeer praktische functie wanneer de metro, tram of bus vol is en je de naam van het station waar je bent niet door het raam kunt zien.
- Ergonomische toetsenborden en muizen :
Foto van Peppy Toad op Unsplash
Deze ergonomische hulpmiddelen zijn ontworpen om vermoeidheid te verminderen en mensen met mobiliteitsstoornissen te ondersteunen. Ze worden steeds vaker gebruikt in de professionele wereld door mensen die dagelijks met computers werken. Het ontwerp bevordert een natuurlijkere houding, beperkt vermoeidheid en voorkomt het ontstaan van musculoskeletale aandoeningen zoals het carpaal tunnelsyndroom.
- Automatische spraakherkenningssystemen :
Foto van Clay Banken op Unsplash
Wanneer je "Oké Google" zegt en je slimme speaker direct reageert, heb je dat te danken aan de uitvinding van automatische spraakherkenning, vaak "spraakherkenning" genoemd. Spraakherkenning was oorspronkelijk bedoeld voor mensen met beperkte mobiliteit, maar is inmiddels wijdverspreid via persoonlijke assistenten zoals Siri, Alexa en Google. Hiermee kun je sneller schrijven, handsfree werken en vermoeiend typen verminderen.
Toegankelijkheid, een essentieel hefboomeffect in UI/UX-ontwerp
Of het nu in ons dagelijks leven is of in digitaal ontwerp, het integreren van toegankelijkheid vanaf de ontwerpfase is een essentiële aanpak. Interfaces met passend contrast, duidelijke navigatie, leesbare lettertypen en spraakondersteuning maken het voor mensen met een visuele, auditieve of motorische beperking gemakkelijker om een product of dienst te gebruiken.
Deze aanpak is echter niet alleen gunstig voor een specifieke groep: het verbetert gebruikerservaring voor iedereendoor interfaces intuïtiever, flexibeler en inclusiever te maken. In die zin, toegankelijkheid is een realiteit innovatiemotor in UI/UX-ontwerp, wat ons aanzet tot het bedenken van steeds creatievere en efficiëntere oplossingen waar iedereen baat bij heeft.
De volgende keer dat u een helling oversteekt, een automatische deur gebruikt, naar een audioboek luistert of een inclusieve app gebruikt, bedenk dan dat deze innovaties zijn ontstaan uit de behoefte aan toegankelijkheid, maar dat ze het leven voor iedereen makkelijker maken.
Amélie Cordier UX/UI-ontwerper bij UX-Republic
